Zoek binnen hvdsg.nl...

Toekomstscenario zwembaden Oost-Groningen

In de afgelopen maanden heef HvdsG zich bezig gehouden het schetsen van een toekomstscenario voor de zwembaden in Oost-Groningen. Wij hebben het rapport enige tijd geleden aan de opdrachtgever, de stuurgroep Regionaal Woon- en leefbaarheidsplan Oost-Groningen aangeboden. De stuurgroep is daarmee eigenaar van het rapport geworden. We hebben afgesproken dat niet wij, maar de stuurgroep naar buiten treedt met het rapport. Maandag 3 februari is dat gebeurd.

Hieronder beschrijven we de opdracht, die de zeven Oost-Groninger gemeenten aan ons hebben verstrekt. Onderstaande tekst komt uit de offerte op basis waarvan Huis voor de Sport Groningen de opdracht heeft gekregen en is gecursiveerd.

Aanleiding
Op initiatief van wethouder Annelien de Winter van Menterwolde hebben er in november 2012 en januari 2013 een tweetal discussiebijeenkomsten plaatsgevonden tussen de wethouders sport van zeven gemeenten in Oost-Groningen betreffende de problematiek van de zwembaden in dit gebied. Het betreft Bellingwedde, Menterwolde, Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam en Vlagtwedde. De bijeenkomsten hebben plaatsgevonden in het kader van het Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan Oost-Groningen. De directe aanleiding vormde de dreigende sluiting van een of twee zwembaden in de gemeente Menterwolde. De meeste zwembaden worden direct of indirect door gemeentelijke bijdragen in stand gehouden en geëxploiteerd. Over het algemeen is de exploitatie van een zwembad verliesgevend door hoge kapitaallasten, energiekosten en de wettelijke eisen op het gebied van veiligheid, hygiëne en toezicht. Aangezien zwembaden veelal als maatschappelijke voorzieningen worden beschouwd, zijn de tarieven vaak gematigd en zullen de inkomsten dus vrijwel nooit de kosten dekken. De druk op de exploitatie neemt bijna overal toe, mede ingegeven door gemeentelijke bezuinigingen en teruglopende bezoekersaantallen door de economische crisis en de gevolgen van de bevolkingskrimp in bepaalde gebieden. In Groningen hebben onlangs de zwembaden in Pekela en Zuidhorn hun deuren definitief moeten sluiten en het voortbestaan van het zwembad in Haren is nog allerminst zeker. En nu staat dus ook de toekomst van de hoeveelheid zwemwater in Menterwolde ter discussie. Uit een in 2012 gemaakte inventarisatie van Huis voor de Sport Groningen, in opdracht van de provincie, blijkt dat er in de gehele provincie Groningen (te) veel zwembaden zijn, die in sommige gebieden zeer dicht bij elkaar liggen. De verzorgingsgebieden lopen soms in elkaar over. Het advies van Huis voor de Sport Groningen aan provincie en gemeenten, op grond van dat rapport, is om op het gebied van grotere sportaccommodaties (waaronder dus zwembaden) in regionaal of provinciaal verband een aanvang te maken met afstemming en samenwerking. Dit om zo in de toekomst tot een verantwoorde balans te komen tussen vraag en aanbod naar verschillende typen zwemwater.
Het gevaar bestaat immers dat de huidige overcapaciteit aan zwemwater straks omslaat in ondercapaciteit als iedere gemeente zich uitsluitend baseert op zijn eigen voorzieningen en budgettaire mogelijkheden en geen rekening houdt met de situatie in de omliggende gemeenten. Zo dreigen er steeds meer zwembaden te verdwijnen. Vooral voor het leszwemmen, doelgroepzwemmen en wedstrijdzwemmen zou dat nadelige consequenties hebben. Uiteraard geldt dat ook voor het recreatief zwemmen, maar daarvoor zijn bezoekers over het algemeen bereid om een grotere afstand te overbruggen en bovendien is daarvoor minder snel sprake van ondercapaciteit.

Visie voor de lange termijn
Er is behoefte aan een toekomstperspectief voor de zwembaden in Oost-Groningen, een visie voor de langere termijn, bijvoorbeeld voor de komende tien tot vijftien jaar.

Deze visie zal vooral moeten zijn gebaseerd op de te verwachten ontwikkelingen in de vraagzijde. Daarbij zal enerzijds gebruik moeten worden gemaakt van de meest recente bevolkingsprognoses voor het gebied, zowel naar omvang, spreiding als naar samenstelling. Anderzijds zal de huidige en te verwachten vraag naar typen zwemwater in perspectief moeten worden geplaatst.

Het geschetste perspectief in de vraagzijde kan zich laten vertalen in een aantal mogelijke scenario’s voor de aanbodzijde. Met andere woorden: hoe zou de optimale ‘zwembadkaart’ er in een aantal mogelijke varianten voor Oost-Groningen uit kunnen zien?

Tegen het licht van een aantal mogelijke toekomstscenario’s kunnen gemeenten vervolgens de komende jaren zelfstandig, maar het liefst in overleg, tot besluiten komen die anticiperen op de toekomstige behoeftes. Het geschetste gevaar van dreigende sluitingen of andersom kostbare renovaties bij eigenlijk te weinig vraag zonder regionale afstemming en zonder rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen, dus met een discrepantie tussen vraag en aanbod, wordt daarmee mogelijk afgewend.

Voorgesteld wordt om aan Huis voor de Sport Groningen te vragen om een dergelijk toekomstperspectief in een aantal scenario’s te schetsen. Het is helemaal niet de bedoeling om een lijvig rapport op te leveren, maar een relatief beknopt, handzaam, overzichtelijk en bruikbaar toekomstbestendig perspectief te scheten dat door de zeven gemeenten in onderlinge afstemming en samenwerking concreet en in de praktijk kan worden gebruikt bij in de toekomst te nemen beslissingen over de zwembaden in Oost-Groningen.

Het toekomstscenario
Uiteindelijk hebben wij gekozen voor twee scenario’s, namelijk één voor de binnenbaden en één voor de buitenbaden. Wij hebben dat gedaan omdat beide scenario’s het meest optimaal tegemoet komen aan enerzijds kostenbeheersing en anderzijds bereikbaarheid. Bovendien heeft de kwaliteitsvraag daarbij een rol gespeeld. Wij menen stellig dat het een utopie is om veel baden open te houden. Die keuze zal op termijn leiden tot het inboeten op kwaliteit van alle baden en de mogelijkheden die zwemmers worden geboden. Daarbij moeten kwaliteit en bereikbaarheid een grotere rol spelen dan kwantiteit en nabijheid. Dat ligt ook in de lijn van ‘Van krimp naar kwaliteit’. Daarbij moeten we ons realiseren dat de huidige zwemconsument niet meer plaats- en dorpgebonden is. Hij overschrijdt veelvuldig, voor zeer uiteenlopende activiteiten, de gemeentegrenzen. Wij hebben op basis van het criterium zwemvaardigheid en de daaraan gekoppelde reisafstand gekozen voor de door ons geschetste scenario’s. Dat criterium is arbitrair en inwisselbaar.
 
Ons streefbeeld voor 2023
Het leidt op termijn tot minder, maar wel betere zwemvoorzieningen. Er zal immers ook in de nog bestaande zwembaden geïnvesteerd moeten worden. Door een goede spreiding over het hele gebied kunnen ook in de toekomst zoveel mogelijk inwoners blijvend gebruik maken van zwemvoorzieningen. Een kwalitatief goed aanbod van activiteiten in kwalitatief goede baden is ons streefbeeld. In 2023 willen we de mogelijkheden kunnen bieden aan:

  • onze kinderen om snel en goed te leren zwemmen
  • onze ouderen om op bereikbare afstand hun baantje te trekken
  • onze jeugdige zwemtalenten om hun talenten bij zwemverenigingen in de regio optimaal te kunnen ontplooien
  • onze zwemverenigingen om zich te ontwikkelen tot sterke verenigingen, die een breed scala aan zwemactiviteiten aanbieden en met name kinderen de mogelijkheid bieden om op een passend  niveau de zwemsport te bedrijven

Uiteindelijk is de regio hierbij gebaat en kunnen we zoveel mogelijk inwoners in beweging krijgen en houden.

Hoe nu verder?
Ons werk zit er nu op. Nogmaals het is niet meer, maar ook niet minder dan een advies van ons aan de zeven gemeenten. Graag willen we benadrukken dat het gaat om een advies voor de lange termijn en niet voor morgen. We begrijpen dat de uitkomsten van het rapport heel gevoelig liggen in de diverse gemeenschappen. We kunnen ons voorstellen dat er mensen zijn die mogelijk niet tevreden zijn met de uitkomst. Wij hebben op basis van een aantal uitgangspunten, die je uiteraard ter discussie kunt stellen, de zeven gemeenten naar eer en geweten een advies gegeven. Het woord is nu aan politiek en bestuurlijk Oost-Groningen om in samenspraak met bewoners en andere betrokkenen een keuze te maken. Wij hopen uiteraard dat niet elke gemeente afzonderlijk besluit om baden wel of niet te sluiten. Het is belangrijk dat er op regionaal niveau beslissingen worden genomen om een goede spreiding en bereikbaarheid van de baden in 2023 te waarborgen.

Lees hier verder.

Meer nieuws

Nieuws voor sportorganisaties over arbeidsrecht

SportinZicht juli 2017 nu online!

Verkiezing Uniek Sporttalent 2017

Saba wordt Sporteiland

Acht Groninger subsidieaanvragen Sportimpuls gehonoreerd

Landelijke Buurtsportcoachdag 2017

Vrijdag 12 mei: HANNN Walking Football Festival 2017!

'Kinderen moeten achter de computer vandaan en bewegen'

meer nieuws in het archief